Zeven voordelen van de economische crisis. Auteur Johan Smedema.

Categorie: Algemeen
Gepubliceerd: 2-01-2009

Dalende huizenprijzen? Lage beurskoersen? Hogere werkloosheid? Een crisis werkt zuiverend Doe uw voordeel met de crisis. Koop als starter nu een huis. Stap in met aandelen, ze waren nooit zo laag. En werkgevers mogen blij zijn: de werkloosheid neemt eindelijk toe. Doe Alfred Kleinknecht af en toe een crisis.

1. Leve de huizencrisis
Waarom klagen over dalende huizenprijzen? Als de waarde van uw huis daalt, dan hoeft dat heus geen afbreuk te doen aan uw woongenot. Ja, u lijdt vermogensverlies, maar er zijn twee redenen tot troost. Ten eerste, u neemt uw verlies pas als u verhuist (en dan kunt u in de gedaalde markt ook weer gunstiger kopen); ten tweede, als de daling flink doorzet, kunnen uw kinderen straks weer een huis kopen voor een schappelijke prijs. Eigenlijk is de huizenmarkt een soort piramidespel; als de prijzen dalen, profiteert daar voor de afwisseling eens de jonge generatie van. We willen toch allemaal het beste voor onze kinderen?

2. Je moet het i jzer smeden als de koersen laag zijn.
U klaagt over lage beurskoersen? Ook dat is leuk voor jonge mensen. Zij kunnen hun pensioengeld nu in voordelig geprijsde aandelen beleggen. Ze moeten er wel snel bij zijn. Straks is de grote somberheid voorbij; dan wordt het zo weer duurder.

3. De crisis zorgt voor creatief boekhouden.
Wat leuk dat u bankbezitter bent geworden. Vadertje staat heeft – namens ons allen – bankaandelen tegen afbraakprijzen kunnen kopen. Goede kans dat die straks in waarde stijgen. In ieder geval wacht ons een aardig dividend. De overheid acteert als Hedge Fonds met een ruime hefboom! Van de winsten kunnen we straks wat staatschuld aflossen, zonder dat we daarvoor belasting hoeven te betalen. Welke politieke partij heeft dit soort creatief boekhouden ooit nog durven te eisen? De crisis heeft het zo klaargespeeld.

4. De crisis stimuleert ondernemerschap
Laat ons in deze donkere dagen onze zegeningen tellen: het ondernemersve rtrouwen staat heus niet overal op een historisch dieptepunt. Integendeel, de dynamiek op de financiële markten prikkelt veel ondernemerschap. Zo heeft een uitgever in Duitsland een markt ontdekt voor Das Kapital van Karl Marx. Zijn drukpersen draaien op hoogtoeren. Zelf kijk ik uit naar Stephen Spielbergs ‘Bernie Madoff – the film!’. En heeft u recent de column van Youp van ’t Hek over het bankiersetentje in Loosdrecht gelezen? Dit zijn heerlijke tijden voor het cabaret.

5. De crisis zorgt voor evenwichtige werkloosheid
De recessie zorgt voor ‘ontspanning’ op de arbeidsmarkt. Economen op de rechter flank maakten zich al zorgen omdat de werkloosheid te laag was. Volgens aanhangers van de theorie van de ‘natuurlijke’ werkloosheid dient Nederland een ‘evenwichtswerkloosheid’ rond de 5 procent te hebben. Bij een werkloosheid van 5 procent (of hoger) is er voldoende concurrentie om schaarse banen en dat voorkomt dat werknemers te veeleisend worden. Met een werkloosheid van maar 3,7 procent zat Nederland in de gevarenzone: net te weinig werklozen. Met een (lichte) verhoging kan de loonontwikkeling beter in de hand worden gehouden. Eerlijk is eerlijk: de oplopende werkloosheid is een verademing voor de werkgevers. Mocht u in 2009 werkloos worden, troost u zich ermee dat veel economen dit best goed vinden, ook al zijn ze meestal te laf om er openlijk voor uit te komen. Voor neoliberale economen is uw (angst voor) werkloosheid onderdeel van een weliswaar pijnlijke maar uiteindelijk best heilzame werking van de markt.

6. De kredietcrisis werkt zuiverend
Fijn dat er nu weer ruimte komt voor een basaal economisch inzicht: echte welvaart komt van mensen die nuttige dingen doen. Men dacht in het speelcasino van de financiële markten rijk te kunnen worden zonder te werken. Velen hebben de schaarse tijd die hun op aarde is gegeven doorgebracht met nutteloze dingen zoals het bijhouden van koersen; of met financiële adviezen; of met het bemiddelen of administratief afhandelen van transacties, waar de winst van de een het verlies van een ander was. Nu veel zinloze handel is stilgevallen, kunnen ze weer nuttig werk doen. Mogelijk krijgt uw school straks een goede wiskundeleraar omdat die bij de bank geen financiële goocheltrucs meer hoeft te verzinnen.

7. De crisis straft hoogmoed af
Heeft u onlangs die beteuterde bankiers in de Tweede Kamer gezien? Ze zagen de crisis allemaal echt niet aankomen, terwijl linkse economen er herhaaldelijk voor hebben gewaarschuwd met een gedegen macro-economische argumentatie. Maar wie leest hier de columns van Nobelprijswinnaar Paul Krugman in The New York Times? Zelf heb ik op 3 april 2007 in deze krant nog gewaarschuwd voor een kredietcrisis – ruim vóór dat de bui losbarstte! Het leverde me later ontroerende bedankbrieven op uit Laren en Wassenaar. Sommigen hebben de helft van hun vermogen gered omdat ze mijn argumentatie overtuigender vonden dan die van hun beleggingsadviseur. Dit soort analyses drong niet door tot de financiële chef-etages, want linkse economen zijn in deze kringen niet serieus te nemen. Financiële topbestuurders zijn nu bezig zich schitterend te blameren. Menig loslopend hoogleraartje wist meer dan zij – en voor veel minder salaris.

Tot besluit
Als de crisis voorbij is, moeten economen beslist weer de liberale riedel oppakken over het flexibiliseren, dereguleren en dynamiseren van de economie. Doe ons af en toe een crisis!

(Alfred Kleinknecht is hoogleraar economie aan de TU Delft en gasthoogleraar aan de Université Panthéon Sorbonne in Parijs.) (www.nrc.nl)

Johan Smedema. 

Wij zijn niet aansprakelijk te stellen voor onjuiste of onvolledige informatie die in de nieuwsartikelen vermeld staan; er zijn aan deze gegevens geen rechten te ontlenen. Uiteraard zijn de nieuwsartikelen met de grootst mogelijke zorgvuldigheid opgesteld.